(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.57. అధ్యాయః 057
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
భీష్మేణ యుధిష్ఠిరాయ ప్రథమదినే రాజధర్మకథనం॥ 1॥ తతః సాయం కృష్ణాదీనాం స్వస్వావాసగమనం॥ 2॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

భీష్మ ఉవాచ। 12-57-0x(5473)(67009)
ఏతత్తే రాజధర్మాణాం నవనీతం యుధిష్ఠిర।
బృహస్పతిర్హి భగవాన్నాన్యం ధర్మం ప్రశంసతి॥ 12-57-1(67010)
విశాలాక్షశ్చ భగవాన్కావ్యశ్చైవ మహాతపాః।
సహస్రాక్షో మహేంద్రశ్చ తథా ప్రాచేతసో మనుః॥ 12-57-2(67011)
భరద్వాజశ్చ భగవాంస్తథా గౌరశిరా మునిః।
రాజశాస్త్రప్రణేతారో బ్రాహ్మణా బ్రహ్మవాదినః॥ 12-57-3(67012)
రక్షామేవ ప్రశంసంతి ధర్మం ధర్మభృతాం వర।
రాజ్ఞాం రాజీవతాంరాక్ష సాధనం చాత్ర మే శృణు॥ 12-57-4(67013)
చారశ్చ ప్రణిధిశ్చైవ కాలే దానమమత్సరః।
యుక్త్యా దానం న చాదానమయోగేన యుధిష్ఠిర॥ 12-57-5(67014)
సతాం సంగ్రహణం శౌర్యం దాక్ష్యం సత్యం ప్రజాహితం।
అనార్జవైరార్జవైశ్చ శత్రుపక్షావివర్ధనం॥ 12-57-6(67015)
కేతనానాం చ జీర్ణానామవేక్షా చైవ సీదతాం।
ద్వివిధస్య చ దండస్య ప్రయోగః కాలచోదితః॥ 12-57-7(67016)
సాధూనామపరిత్యాగః కులీనానాం చ ధారణం।
నిచయశ్చ నిచేయానాం సేవా బుద్ధిమతామపి॥ 12-57-8(67017)
బలానాం హర్షణం నిత్యం ప్రజానామన్వవేక్షణం।
కార్యేష్వఖేదః కోశస్య తథైవ చ వివర్ధనం॥ 12-57-9(67018)
పురగుప్తిరవిశ్వాసః పౌరసంఘాతభేదనం।
అరిమధ్యస్థమిత్రాణాం యథావచ్చాన్వవేక్షణం॥ 12-57-10(67019)
ఉపజాపశ్చ భృత్యానామాత్మనః పురదర్శనం।
అవిశ్వాసః స్వయం చైవ పరస్యాశ్వాసనం తథా॥ 12-57-11(67020)
నీతివర్త్మానుసారేణ నిత్యముత్థానమేవ చ।
రిపూణామనవజ్ఞానం నిత్యం చానార్యవర్జనం॥ 12-57-12(67021)
ఉత్థానం హి నరేంద్రాణాం బృహస్పతిరభాషత।
రాజధర్మస్య యన్మూలం శ్లోకాంశ్చాత్ర నిబోధ మే॥ 12-57-13(67022)
ఉత్థానేనామృతం లబ్ధముత్థానేనాసురా హతాః।
ఉత్థానేన మహేంద్రేణ శ్రైష్ఠ్యం ప్రాప్తం దివీహ చ॥ 12-57-14(67023)
ఉత్థానధీరః పురుషో వాగ్ధీరానధితిష్ఠతి।
ఉత్థానవీరాన్వాగ్వీరా రమయంత ఉపాసతే॥ 12-57-15(67024)
ఉత్థానహీనో రాజా హి బుద్ధిమానపి నిత్యశః।
ప్రధర్షణీయః శత్రూణాం భుజంగ ఇవ నిర్విషః॥ 12-57-16(67025)
న చ శత్రురవజ్ఞేయో దుర్బలోఽపి బలీయసా।
అల్పోఽపి హి దహత్యగ్నిర్విషమల్పం హినస్తి చ॥ 12-57-17(67026)
ఏకాంగేనాపి సంభూతః శత్రుర్దుర్గముపాశ్రితః।
సర్వం తాపయతే దేశమపి రాజ్ఞః సమృద్ధినః॥ 12-57-18(67027)
రాజ్ఞో రహస్యం యద్వాక్యం జయార్థే లోకసంగ్రహః।
హృది యచ్చాస్య జిహ్నం స్యాత్కారణార్థం చ యద్భవేత్॥ 12-57-19(67028)
యచ్చాస్య కార్యం వృజినం మార్దవేనైవ ధార్యతే।
రంజనార్థం చ లోకస్య ధర్మిష్ఠామాచరేత్క్రియాం॥ 12-57-20(67029)
రాజ్యం హి సుమహత్తత్ర దుర్ధార్యమకృతాత్మభిః।
న శక్యం మృదునా వోదుమాఘాతస్థానముల్వణం॥ 12-57-21(67030)
రాజ్యం సర్వామిషం నిత్యమార్జవేనైవ ధార్యతే।
తస్మాన్మిశ్రేణ సతతం వర్తితవ్యం యుధిష్ఠిర॥ 12-57-22(67031)
యద్యప్యస్య విపక్తిః స్యాద్రక్షమాణస్య వై ప్రజాః।
సోప్యస్య విపులో ధర్మ ఏవం వృత్తా హి భూమిపాః॥ 12-57-23(67032)
ఏష తే రాజధర్మాణాం లేశః సమనువర్ణితః।
భూయస్తే యత్ర సందేహస్తద్బ్రూహి కురుసత్తమ॥ 12-57-24(67033)
వైశంపాయన ఉవాచ। 12-57-25x(5474)
తతో వ్యాసశ్చ భగవాందేవస్థానోఽశ్మ ఏవ చ।
వాసుదేవః కృపశ్చైవ సాత్యకిః సంజయస్తథా॥ 12-57-25(67034)
సాధుసాధ్వితి సంహృష్టా ఘుష్యమాణైరివాననైః।
అస్తువంశ్చ నరవ్యాఘ్రం భీష్మం ధర్మభృతాం వరం॥ 12-57-26(67035)
తతో దీనమనా భీష్మమువాచ కురునందనః।
నేత్రాభ్యామశ్రుపూర్ణాభ్యాం పాదౌ తస్య శనైః స్పృశన్॥ 12-57-27(67036)
శ్వ ఇదానీం స్వసందేహం ప్రవక్ష్యామి పితామహ।
ఉపైతి సవితా హ్యస్తం రసమాపీయ పార్థివం॥ 12-57-28(67037)
తతో ద్విజాతీనభివాద్య కేశవః।
కృపశ్చ తే చైవ యుధిష్ఠిరాదయః।
ప్రదక్షిణీకృత్య మహానదీసుతం
తతో రథానారురుహుర్ముదాన్వితాః॥ 12-57-29(67038)
దృషద్వతీం చాప్యవగాహ్య సువ్రతాః।
కృతోదకార్థాః కృతజప్యమంగలాః।
ఉపాస్య సంధ్యాం విధివత్పరంతపా
స్తతః పురం తే వివిశుర్గజాహ్వయం॥ ॥ 12-57-30(67039)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి రాజధర్మపర్వణి సప్తపంచాశోఽధ్యాయః॥ 57॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-57-1 ఏతద్రక్షణం నవనీతం నవనీతవత్సర్వధర్మసారం। న్యాయ్యం ధర్మం ప్రశంసతీతి ఝ. పాఠః॥
12-57-5 చారో గుప్తస్పశః। ప్రణిధిః ప్రకటస్పశః। దానం భక్తవేతనయోః యుక్తేరాదానం।
అయోగేనానుపాయేన ఆదానం కరగ్రహణం నచ॥
12-57-7 కేతనానాం గృహాదీనాం। ద్వివిధస్య శారీరదండోఽర్థదండశ్చేతి భేదాత్॥
12-57-8 నిచేయానాం సంగ్రాహ్యాణాం ధాన్యాదీనాం నిచయః సంగ్రహః॥
12-57-10 అవిశ్వాసో యామికాదీనామపి॥
12-57-11 అవిశ్వాసో భృత్యానామేవ॥
12-57-12 ఉత్థానముద్యోగః। అనార్యం హీనకర్మ కదర్యత్వాది తద్వర్జనం॥
12-57-15 వాగ్వీరాన్ పండితాన్। ఉత్థానమేవ మహత్పాణ్·డిత్యమిత్యర్థః॥
12-57-18 ఏకాంగేన హస్త్యశ్వరథపాదాతానామన్యతమేనాపి సంభూతః సంపన్నః। సమృద్ధినః సమృద్ధిమతః॥
12-57-21 అకృతాత్మభిః క్రూరైః॥
12-57-22 మిశ్రేణ క్రౌర్యమార్దవాభ్యాం॥
12-57-28 ప్రక్ష్యామి త్వాం పితామహ ఇతి ఝ. పాఠః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.